Korecede Hanja (한자) / Sajaseongeo (사자성어) Nedir? Hanja Kökenli Kelimeler ve Analiz Yöntemleri

Çin kökenli kelime anlamına gelen Hanja (한자, Han-ca), Korece kullanımında oldukça geniş bir yer tutmaktadır. Korece öğreniminin ilk evrelerinde öğrenciler genellikle saf Korece (고유어, Go-yu-o) kelimelerle karşılaşmaktadır ancak dil yeterliliği orta ve ileri seviyeye ulaştığında Hanja kökenli kelimeler de dil öğretim sürecine eşlik etmeye başlar. Korece kelime dağarcığının çok büyük bir kısmını oluşturan bu Çin kökenli sözcüklerin öğrenimi, kalıcı öğrenme, kelimenin sadece yüzeyine değil köküne inme, yani onu oluşturan hecelerin temel anlamını kavramak için son derece önemli ve gerekli bir adımdır.

Bir Hanja kelimesi incelendiğinde süreç öncelikle hecelere ayırmakla başlamaktadır. Burada her hece tek bir Hanja karakterine, her karakter de kendi 훈 (hun - anlam) ve 음 (ım - okunuş) çiftine karşılık gelmektedir. Yeni kelimeleri tek tek ezberlemek değil, türetme ve anlamlandırma yeteneği kazandırması açısından bu yöntem oldukça önemlidir ve mutlaka sürece dahil edilmelidir.

Örnek: 학(學, Hak) 

Bu mantığı somutlaştırmak için öncelikle 학* (배울 학 - okumak, öğrenmek, bilim) kökünü ele almak gerekir. Bu kök, yanına geldiği diğer karakterlerin anlamıyla birleşerek yeni kelimeler üretmektedir:

* "배울" kelimesi, saf Korecedeki 배우다 (be-u-da / öğrenmek) eyleminin gelecek zaman sıfat-fiil eki (-ㄹ) ile isimleştirilmiş halidir. Bu geleneksel sözlük gösteriminde 배울 kelimesi karakterin 훈 (anlam) kısmını, 학 ise 음 (okunuş) kısmını temsil etmektedir.

Hanja Kökenli Kelime	Kök + Yeni Anlam	Türkçe Karşılığı
학생 (學生, Hak-seng)	學 (öğrenmek) + 生 (doğmak, hayat) "Öğrenmek için doğmuş kişi"	Öğrenci
학교 (學校, Hak-gyo)	學 (öğrenmek) + 校 (bina, kurum) "Öğrenme binası"	Okul
학자 (學者, Hak-ca)	學 (bilim) + 者 (kişi, yapan kimse) "Bilimi meslek edinen kişi"	Akademisyen

Örnek: 동감(同感, Dong-gam) 

Kök analizinin yalnızca somut nesneleri değil, soyut kavramları da çözümlemeye yaradığını gösteren bir diğer örnek ise 동감 (同感) kelimesidir. Bu kelimenin arkasındaki mantıksal birleşim şu şekildedir:

Hanja Kökenli Kelime	Kök + Yeni Anlam	Türkçe Karşılığı
동감 (同感, Dong-gam)	동 (aynı, birlikte) + 감 (his, duygu) "Aynı hissi / duyguyu paylaşmak"	Aynı fikirde olmak / Empati kurmak

Dört Karakterli Deyimler (사자성어, Sajaseongeo)

Aynı mantıksal yapı, Korece edebi ve resmi dilde sıkça kullanılan dört karakterli kalıplaşmış ifadeler yani 사자성어 (사자성어, Sa-ca-sıong-ıo) için de tamamen geçerlidir. Bu deyimleri bir bütün halinde ezberlemek yerine köklerine ayırmak, anlamı hem kalıcı hale getirmekte hem de benzer köklerin geçtiği başka kelimeleri tanımayı kolaylaştırmaktadır:

사자성어 (Sajaseongeo)	Morfemik Analiz	Çeviri + Anlam
고진감래 (苦盡甘來, Go-cin-gam-ne)	苦 (괴로울 고 - acı, zor) 盡 (다할 진 - tükenmek, bitmek) 甘 (달 감 - tatlı, hoş) 來 (올 래 - gelmek)	"Acı biter, tatlı gelir." [sabrın sonu selamettir]
일석이조 (一石二鳥, İl-sıok-i-co)	一 (한 일 - bir) 石 (돌 석 - taş) 二 (두 이 - iki) 鳥 (새 조 - kuş)	"Bir taşla iki kuş vurmak."